işletim sistemi nedir ? - işletim sistemi özellikleri nelerdir ?

 

İşletim Sistemleri Kavramı ve Özellikleri

 

Kullanıcının bilgisayara gerekli komutları vermesini ve donanım birimlerinin uyumlu çalışmasını sağlayan yazılıma işletim sistemi denir. Ülkemizde en çok Windows 98, Windows ME, Windows 2000 ve Windows XP adlı işletim sistemleri kullanılmaktadır. DOS işletim sistemi ise kullanımı güç ve sınırlı özellikli bir program olduğundan kullanım alanından kalkmaktadır.

 

DOS (Disk Operating System, disk işletim sistemi) IBM ve Microsoft firmaları tarafından yazılmıştır. Microsoft’un yazdığı MS-DOS, IBM firmasının yazdığı ise PC-DOS olarak anılmaktadır. İki işletim sistemi de birbirine çok benzediğinden kısaca DOS olarak bilinirler.

 

DOS yazılımının ilk sürümü 1981 yılında DOS 1.0, 1982 yılında ise DOS 1.1 olarak piyasaya sürüldü. DOS 1.0 ve DOS 1.1 adlı işletim sistemleri yalnızca disket sürücüleri destekliyordu. DOS 2.0 ise 10 MB lık bir sabit diski destekleme özelliğine sahipti.

 

1984 yılında çıkarılan DOS 3.0 ise klâvyenin ve ekranın değişik alfabelerde bulunan karakterleri de tanımasını sağlayan sistem komutlarını içeriyordu. Daha sonra DOS.un 4.0, 5.0 ve 6.0 sürümleri üretildi. DOS.un en son çıkarılan sürümü ise DOS 6.22.dir. Bundan sonra üretilen DOS işletim sistemleri ise Windows 95/98/ME/XP ile birlikte sunulmaktadır.

 

1. İşletim sistemi çeşitleri

Her işletim sistemi yazılımının kullanıcı arabirimi vardır. Bu arabirim metin ya da grafik tabanlı olabilir. Metin tabanlı işletim sistemlerinde tüm komutlar klâvye kullanarak bilgisayara girilir. Grafik tabanlı işletim sistemlerinde ise komutlar fare ya da klâvye kullanılarak verilir.

 

a. Metin tabanlı işletim sistemi arabirimleri

Tüm komutlar klâvye kullanarak girilir. Bu tür yazılımı çalıştırabilmek için komutları tam olarak bilmek gerekir.

Metin tabanlı işletim sistemlerinin bazılarının özellikleri şöyledir:

 

         I.            CP/M (Control Program for Microcomputers) işletim sistemi: Digital Resarch firması tarafından yazılmış olan bu program günümüzde kullanım alanından kalkmıştır.

        II.            MS-DOS ve PC-DOS işletim sistemi: PC DOS işletim sistemi ilk olarak IBM firmasının ürettiği kişisel bilgisayarı kullanmak için Microsoft firması tarafından yazılmıştır. Microsoft.un kendi adına çıkardığı MS-DOS (Microsoft Disk Operating System) işletim sistemi PC-DOS.a çok benzemektedir. DOS komut satırında, bilgisayarın komutları kabul etmeye hazır olduğunu kullanıcıya bildiren bir bilgi istemi (promt) yer alır. Komutlar yazıldıktan sonra Enter tuşuna basılarak makineye komut girişi yapılmış olur.

      III.            UNIX: AT&T firması tarafından 1970.lerin başında yazılan metin tabanlı bir işletim sistemidir. UNIX yıllar içinde geliştirilmiş, çok kullanıcılı bir programdır. UNIX.in bazı sürümleri grafik tabanlıdır.

      IV.            LINUX: UNIX.e çok benzeyen bir işletim sistemidir. Linus Torvalds (Linus Torvılds) adlı Finlandiyalı bilgisayar mühendisi tarafından yazılmıştır. Bu yazılım ücretsiz olarak dağıtılmakta ve isteyen kullanıcı tarafından yazılımda her türlü değişiklik yapılabilmektedir. Metin ve grafik tabanlı sürümleri bulunan LINUX her geçen gün yaygınlaşmaktadır.

       V.            Netware: Novell firması tarafından yerel bilgisayar ağlarında kullanılmak üzere yazılmış metin tabanlı bir işletim sistemidir.

 

b. Grafik tabanlı işletim sistemi arabirimleri

 

Grafik tabanlı işletim sistemlerinde komutlar fareyle, ilgili simgelere tıklama yapılarak verilir. Grafik tabanlı olarak çalışan işletim sistemlerinin bazılarının özellikleri şunlardır:

 

         I.            MacOS: Macintosh firması tarafından Apple markalı bilgisayarlar için üretilmiştir. Kullanımı kolaydır. Ancak ülkemizde yoğun olarak yalnızca basın ve yayın sektöründe kullanılmaktadır.

        II.            OS/2 (Operating System/2): 1987 yılında Microsoft ve IBM firmaları tarafından yazılmıştır. Çok az sayıda uygulama programı OS/2.nin altında çalışabildiğinden az kullanılan bir işletim sistemidir.

      III.            Windows 3.0: Microsoft firması tarafından 1990 yılında kullanıma sunuldu. Ardından 1992 yılında Windows 3.1 piyasaya sürüldü. Bilgisayar kullanıcıları tarafından çok benimsenen Windows 3.1, pazarın çok büyük bir bölümünü ele geçirdi. Windows 3.0 kolay öğrenilmesinden dolayı, kişisel bilgisayar kullanımının yaygınlaşmasında çok etkin olmuştur.

      IV.            Windows 95: Microsoft tarafından 1995 yılında kullanıma sunuldu. Dünya çapında bir başarı gösteren bu yazılım pazarın büyük bir bölümünü ele geçirdi.

       V.            Windows 98: Microsoft tarafından 1998 yılında kullanıma sunuldu. Windows 95 yazılımının geliştirilmiş hâlidir. Ülkemizde hâlen en çok bu işletim sistemi kullanılmaktadır.

      VI.            Windows ME: Microsoft firması tarafından 2000 yılında kullanıma sunuldu. Windows 98 yazılımının geliştirilmiş hâlidir. En belirgin özelliği sistem çökmelerine karşı önlemler içermesidir.

    VII.            Windows XP: Microsoft tarafından 2001 yılının Ekim ayında kullanıma sunuldu. Windows 98 ve Windows ME yazılımlarının geliştirilmiş hâlidir. Bu işletim sistemi güvenlik ve hız bakımından üstün özelliklere sahiptir.

   VIII.            Windows NT: 1993 yılında Windows 3.1.in çok kullanıcılı sürümü olan Windows 3.11 çıkarılmış ve buna Windows NT adı verilmiştir. Kullanıcı arabiriminin kolay olması ve grafik tabanı desteklemesi, en önemli üstünlüklerindendir. Windows NT 4.0 ise Windows 95.ten sonra çıkarılmıştır. Daha sonra 2000 yılında Windows NT yazılımının Windows 2000 adı verilen sürümü çıkarılmıştır.

      IX.            Pardus !!!:  Pardus, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) Ulusal Elektronik ve Kriptoloji Araştırma Enstitüsü (UEKAE) bünyesinde yürütülen Ulusal Dağıtım projesi kapsamında geliştirilmiş, Linux temelli, ulusal işletim sistemidir.

Pardus, sadece işletim sistemi olarak adlandırılan temel bilgisayar programından ibaret değil. Bir bilgisayarda olması gereken ve iş yaparken kullanılacak pek çok özgür yazılım da Pardus'un içinde yer alıyor. Bunlar arasında "Firefox" Internet tarayıcısı, "openoffice.org" ofis paketi en bilinenleri. ‘’openoffice.org’’ ofis paketinin benzerleri piyasada 400-500 dolara varan fiyatlarla satılıyor. Pardus'ta ayrıca İnternet araçlarından oyunlara, çoklu ortam oynatıcılarından kişisel bilgi yöneticilerine kadar bir masaüstü kullanıcısının tüm ihtiyaçlarına cevap verebilecek onlarca ücretsiz program bulunuyor.

Kısacası Pardus, özgür olması, bir bilgisayarda kullanılan her türlü yazılımı sunması, virüs gibi zararlı programlara doğuştan bağışıklığı olması, Türkçe desteğini eksiksiz vermesi, kullanım kolaylığı ve bizzat Türk bilgisayar uzmanlarınca Türkiye'de geliştirilmesi nedeniyle benzerlerinden çok farklı bir işletim sistemi olarak öne çıkıyor.

Pardus altyapısı, mevcut Linux dağıtımlarından ve rakip diğer işletim sistemlerinden daha kolay kurulabilecek ve kullanılabilecek şekilde görev temelli ve insan merkezli bir yaklaşımla tasarlanmış, maksimum esneklik ve performansı bir arada sunabilecek modüler bir yapıda oluşturulmuştur. Pardus Genel Kamu Lisansı (GPL) ile özgürce dağıtılmakta ve kullanılmaktadır.

Neden Pardus?

Ülkemizde işletim sistemlerinin bilgi teknolojileri alanında kapsadığı yeri, dolaylı olarak etkiledikleri sektörleri ve genel olarak gelişme hareketi ile ilişkilerini irdelediğimizde şu gözlemlere varılmaktadır:

Ulusal bağımsızlık, güvenlik ve tasarruf amacıyla, kritik uygulamaların üzerinde çalışabileceği, açık ve standart bir veri yapısını destekleyen, güvenlik izlemesine imkan verecek şekilde kaynak kodu açık olan ve finansal yük oluşturmadan yaygınlaştırılabilecek bir işletim sistemine gereksinim duyulmaktadır.
Türkiye’nin bilgi teknolojileri konusundaki etkinliğinin katma değerli projelere yöneltilmesi, araştırma ve geliştirme ağırlıklı yüksek teknoloji üretimi yoluna gidilmesi gerekmektedir.
Bunun bir yandan öncülü ve bir yandan da ürünü olarak yerel bilgi birikiminin, gerek teknolojik alanda ve gerekse iş süreçleri düzeyinde, sağlanması zorunluluğu vardır.
Ülke gereklerine bağlı olarak teknolojik gelişmenin yönünü belirlemek, farklı alanların ağırlığını değiştirmek ve dolayısıyla söz konusu işletim sisteminin yol haritasına hakim olmak tercih edilmektedir.
Bu gereksinimlerden hareketle Linux temelli bir ulusal işletim sistemi dağıtımı oluşturma işine girilmesine karar verilmiştir.

Pardus Vizyonu

Üst düzeyde çeşitli tercihler ve saptamalar yapabilmek için, Pardus'un zaman içinde kaplayacağı alanı tanımlamak gereklidir.

Pardus, sürümleri farklı dikey pazarlarda, çeşitli kullanım şekillerinde ve alanlarında, toplumun her kesiminde tercih edilen, kullanılan ve yaygınlaştırılan bir işletim sistemi dağıtımı olacaktır.
Kar amacı güdülmemekle birlikte, kullanılacak ve oluşturulacak iş modelleriyle, öz kaynakları ile ayakta durabilen, sürdürülebilir bir organizasyon oluşacaktır.
Geliştiriciler, mevcut teknolojik problemlere, uygulanabilir ve yenilikçi çözümler getirerek küresel düzeyde Linux ve açık kaynak camiasına özgün katkı yapacaklardır.
Pardus'un Hedefleri

Tam Türkçe desteğini, hem karakter yapısının Türkçe’ye uygun (UTF-8 uyumluluğu), hem de kullanıcıya görünen tüm mesaj ve belgelerin Türkçe olması yoluyla sağlaması.
Mevcut Linux dağıtımlarından ve rakip diğer işletim sistemlerinden daha kolay kurulabilen ve kullanılabilen bir işletim sistemi olması.
Araç temelli ve teknoloji merkezli bir tasarım yerine görev temelli ve insan merkezli bir yaklaşımla ve esnekliği ve yüksek performansı sağlayabilecek modüler bir yapıda tasarlanması.
Tarihçe:

2003 yılının önemli bir bölümünde ulusal bir dağıtımın gerekliliği, dünyada benzer uygulamalar, yazılım endüstrisinin mevcut durumu ve eğilimleri araştırıldı. Ülkenin bilgi teknolojisi alanındaki insan kaynağı, yerel yazılım sanayinin yetenekleri ve rekabet unsurları incelendi. Tüm bulgular ışığında, 2003 yılı Yazı'nda, bir ulusal işletim sistemi dağıtımı oluşturmanın yerinde bir karar olduğu sonucuna varılarak somut düzeyde planlama işine girişildi.

Mevcut işletim sistemleri, başta Linux olmak üzere incelendi, açık kaynak yazılım metodolojisi ve felsefesi ayrıntılı olarak çalışıldı. Hedef, bir dağıtım oluşturmanın ötesinde, bu dağıtımı sürekli kılabilecek organizasyonel yapıyı da kurmak olduğundan yazılım endüstrisinde, özellikle açık kaynak çerçevesinde, kullanılabilecek iş modelleri irdelendi.

Bu incelemeler sonrasında, 2003 yılı Güzü'nde, Linux temelli, açık kaynaklı, olabildiğince GPL lisanslama yöntemini kullanan bir işletim sistemi dağıtımı oluşturulmasına karar verildi.

Pardus projesinin hayata geçmesi 2004 yılı başında teknik ekibin çekirdeğinin oluşturulması ile başladı. Bu aşamada Türkiye'nin Linux geçmişi, mevcut ve planlanan dağıtımlar, açık kaynak ve Linux camiası ve girişimleri de göz önüne alınarak, var olan bilgi birikimi ve deneyimden en üst düzeyde yararlanmanın yolları arandı. Sonuçta ulusal işletim sistemi geliştirilmesinde görev alması en uygun kişiler Türkiye'nin dört bir yanından seçilerek TÜBİTAK UEKAE bünyesinde katıldılar.

2004 yılının önemli bir kısmı teknik alternatiflerin değerlendirilmesi ile geçti. Farklı Linux dağıtımları incelendi, mevcut dağıtımlardaki eksiklikler, olası gelişim alanları, yapılması gerekenler ve bunların iş gücü ve kaynak gereksinimleri irdelendi. Hedef kitlenin kim olacağı üzerinde beyin fırtınaları yapıldı, bunun sonucu olarak yol haritası alternatifleri belirlendi.

2004 yılı Ekim ayında bu teknik değerlendirmeler sonuçlandı ve yayınlanan Proje Ana Sözleşmesi ile amaç, yöntem ve takvim belirlendi. Pardus'un “bilişim okur-yazarlığına sahip bilgisayar kullanıcılarının temel masaüstü ihtiyaçlarını hedefleyen” bir işletim sistemi olmasına, “mevcut Linux dağıtımlarının üstün taraflarını kavram, mimari ya da kod olarak kullanmasına”, ancak “otonom sisteme evirilebilecek bir yapılandırma çerçevesi ve araçları ile kurulum, yapılandırma ve kullanım kolaylığı sağlamasına” karar verildi.

Teknik hedefi ve yöntemi belirlenen proje hızla ilerlemeye başladı ve 1 Şubat 2005 tarihinde ilk ürün olan Pardus Çalışan CD 1.0 yayımlandı. Projenin amaçları ve teknik yaklaşımı hakkında Linux camiası ve kullanıcıları bilgilendirmeyi amaçlayan Çalışan CD beklenenin üzerinde ilgi gördü. Sonrasında geliştirme daha çok özgün yenilik projelerine yoğunlaştırıldı ve nihayet 26 Aralık 2005'te Pardus'un ilk kurulabilir sürümü olan Pardus 1.0 Web üzerinden yayımlanmaya başlandı.

Pardus 1.1 sürümünün 9 Mayıs 2006'da hazır olması ve internet üzerinden serbestçe dağıtılması beklenmektedir.
Pardus Kullanın, Çünkü Pardus ...
... Özgürdür
Lisansı sizi kısıtlamaz, üreticiyi sizden korumak için değil sizin haklarınızı korumak için tasarlanmıştır.
... Türkçe sever
Çekinmeden Türk alfabesinin tüm harflerini kullanabilirsiniz. Yazım ve sözlük denetimi yapar, sizi güzel bir Türkçe kullanmaya teşvik eder.
... Virüslere geçit vermez
İnternet'ten gelen her dosyayı kontrolden geçirmekle, ya da virüs bulaşmış bilgisayarınızı temizlemekle zaman kaybetmezsiniz.
... Hızlı kurulur
30 dakikada yüklenir. Tek kurulum işlemiyle bilgisayarınıza ofis yazılımı, İnternet gezgini, sohbet programı gibi gerekli bütün programlar da yüklenir.
... Kolay kullanılır
Grafik arayüzleri, menüleri, ikonları ile aklınıza ve güdülerinize hitap eder. Kullanmak için bilgisayar öğrenmek, ikinci bir dil bilmek ya da uzun eğitimlerden geçmek gerekmez.
... Her şey dahildir
Bir masaüstü kullanıcısının gereksinim duyacağı her türlü yazılım Kurulum CD'si içinde mevcuttur. İnternet araçları, ofis paketi, her türlü resim, müzik, film için oynatıcı ve düzenleyiciler, oyunlar, aklınıza ne gelirse...
... Özelleştirilebilir
Sistemi, kendi beğeninize göre özgürce değiştirebilirsiniz. Hem görünüş, hem de davranış açısından. Tek sınır, hayal gücünüzdür.
... Şeffaftır
Kaynak kodlarını kendi ihtiyaçlarınıza göre değiştirebilir, kendi dağıtımınızı üretebilirsiniz. Ne yaptığını ve ne yapmadığını kaynak koduna bakarak bilirsiniz.
... Çok dil bilir
Ayrı ayrı CD'ler ile tekrar yükleme yapmadan, iki dokunuşla Türkçe'den İngilizce'ye dönüşür. Herhangi başka bir dilin desteğini eklemek de son derece kolaydır.
... Eğlencelidir
Kaptan Masaüstü, PiSi ve ÇOMAR ile bilgisayar kullanmanın keyfini, tam Türkçe desteği ile bilgisayarınızı kendi dilinizde kullanmanın kolaylığını yaşarsınız.

Yorum Yaz